Praca artystyczna · relief i światło

Cienie Wenus

„Cienie Wenus” to relief punktowy wykonany od odwrocia czarnego kartonu na podstawie dwóch widoków wydruku 3D Wenus z Milo. Ciemne, zasadniczo płaskie zarysy postaci — od przodu i od tyłu — wyłaniają się z punktowo opracowanego tła. Przez każdą figurę przebiega oszczędna, zbliżona do pionu linia punktów, która dopuszcza do jej wnętrza niewielką ilość światła i narusza jednolitość czarnej płaszczyzny. Praca pyta, czy status ideału wynika z samej formy, czy także z faktu, że właśnie ona przetrwała i została utrwalona w zbiorowej pamięci.

Rok
2024
Technika
relief punktowy
Materiał
czarny karton opracowany od odwrocia szydłem
Światło
podświetlenie od tyłu, integralna część pracy
Wymiary
wysokość: 30 cm; szerokość: 30 cm
Kwadratowy relief „Cienie Wenus” na czarnym kartonie, podświetlony od tyłu. Powierzchnię tła gęsto wypełniają tysiące drobnych białych punktów światła, miejscami układających się w falujące skupiska. Na ich tle znajdują się obok siebie dwa wysokie, ciemne zarysy Wenus z Milo. Figura po lewej jest szersza i lekko rozszerza się w dolnej partii; prawa jest smuklejsza i zwęża się ku środkowi. Wewnątrz każdej postaci biegnie jedna delikatna, przerywana linia jasnych punktów, zbliżona do pionu i lekko falująca. Ciemne figury kontrastują z rozświetlonym, nieregularnym polem reliefu.
„Cienie Wenus”, 2024 — podświetlony relief punktowy z dwoma ciemnymi zarysami Wenus z Milo. Fot. Mariusz Pacholak.

Cień ocalałej formy

Punktem wyjścia „Cieni Wenus” był wydruk 3D Wenus z Milo. Układałam go na czarnym kartonie najpierw jedną, potem drugą stroną i wyznaczałam szydłem dwa obrysy: widok od przodu i od tyłu. Pracowałam na odwrociu kartonu, ułożonego na silikonowej podkładce i desce. Każde naciśnięcie szydła tworzyło drobny otwór oraz wypukłość, która ujawniała się po stronie licowej. Właściwy relief punktowy powstał przede wszystkim w tle otaczającym postacie. Ich ciemne zarysy pozostawiłam w większości płaskie, prowadząc przez każdy z nich jedynie oszczędną, zbliżoną do pionu linię punktów.

Podświetlenie od tyłu jest integralną częścią pracy. Światło przechodzi intensywniej przez punktowo opracowane tło, dzięki czemu płaskie figury ujawniają się jako ciemne pola. Linie biegnące przez ich wnętrza dopuszczają tylko niewielką ilość światła, przełamując jednolitość sylwetek bez zamieniania ich w świetliste formy. Obraz powstaje z napięcia między ciemną płaszczyzną postaci a rozświetlonym, materialnym polem reliefu. Figury nie są kopiami rzeźby. Przypominają jej cienie albo zapisy obecności: spłaszczone, rozdzielone i zależne od światła, mimo że ich źródłem był model trójwymiarowy.

Wenus z Milo funkcjonuje jako jeden z najbardziej utrwalonych wzorców piękna, chociaż sama przetrwała jako forma niepełna. Interesował mnie mechanizm selekcji przez przetrwanie: przeszłość poznajemy poprzez obiekty, które ocalały, zostały odnalezione, nazwane i wielokrotnie powielone, niekoniecznie poprzez te, które były dla swojej epoki najważniejsze lub najdoskonalsze. Dwa ciemne zarysy nie rekonstruują utraconej całości. Pytają raczej, czy kanon opisuje właściwości dzieła, czy także historię jego zachowania i późniejszej reprodukcji. W „Cieniach Wenus” ideał okazuje się cieniem ocalałej formy — trwałym właśnie dlatego, że kultura wciąż kieruje na niego światło.