rzeźba · 2023

Relacje III

Antropomorficzna figura starszego, wąsatego i brodatego mężczyzny ma puste oczodoły, otwory na wylot w miejscach uszu i zarysy przedramion, które nie rozwijają się w czytelnie ukształtowane dłonie. Korzenie błędnych przekonań oplatają ciało tak szczelnie, że zaczynają decydować o jego kształcie. „Relacje III” ukazują paternalistyczny autorytet, który buduje moralną legendę na pozornej pomocy i nie dopuszcza doświadczenia mogącego podważyć jego założenia.

Rok: 2023
Rodzaj: rzeźba
Materiał i technika: wysuszona, niewypalona glina
Wymiary: wysokość: 47 cm; szerokość: 29 cm; głębokość: 23 cm

Pionowe zdjęcie pokazuje od przodu pod kątem szarą rzeźbę z wysuszonej gliny, ustawioną na chropowatej płycie przy oknie. Szeroki tors przechodzi w głowę starszego mężczyzny z głębokimi oczodołami, szerokim nosem, wąsem i brodą. Jeden oczodół tworzy rozległą, ciemną pustkę, drugi jest częściowo zasłonięty przez ustawienie głowy. Wąs biegnie nad górną wargą i opada po obu stronach ust, a broda tworzy pod nimi pionową, zwężającą się masę. Wokół czoła, skroni i boków twarzy splatają się korzenie o odmiennym przebiegu. Niżej grube, wygięte masy zarysowują układ przedramion; tylko w punkcie podparcia postaci można rozpoznać umowny kształt dłoni, bez oddzielonych palców. Matowa powierzchnia jest nierówna, spękana i nosi wyraźne ślady modelowania. — Figura autorytetu opleciona korzeniami własnych, nieweryfikowanych przekonań.

O pracy

Stworzyłam „Relacje III” jako figurę autorytetu, który występuje w roli pomagającego, lecz nie widzi i nie słyszy osób, na których opiera własną pozycję. Głębokie oczodoły oraz otwory przebijające głowę w miejscach uszu materializują tę odmowę. Zarysowane niżej przedramiona nie prowadzą do wykształconych dłoni; jedynie w miejscu podparcia postaci można rozpoznać niepewny zarys jednej z nich. Gest sprawczości pozostaje niewykształcony.

Korzenie są błędnymi przekonaniami, które przez lata narastały bez weryfikacji. Tworzą zamknięty system: każdy sukces potwierdza słuszność autorytetu, a każde niepowodzenie obciąża tych, którym miał pomagać. Zakwestionowanie tych przekonań wymagałoby przebudowy całej legendy o sobie i własnej moralności, dlatego korzenie gęstnieją, oplatają postać i stopniowo przejmują jej kształt.

Interesował mnie moment, w którym pomoc przestaje być relacją, a staje się narzędziem dominacji; deklarowana moralność zaś — osłoną chroniącą autorytet przed odpowiedzialnością.

Ogląd tylnej strony i detal twarzy

Rzeźba oglądana od tyłu pod kątem. Twarz niemal całkowicie znika, a nad szerokimi ramionami dominuje gęsty układ nieregularnych, korzeniopodobnych form oplatających tył głowy i górną część ciała. Odnogi krzyżują się i przechodzą jedna w drugą, pozostawiając pomiędzy sobą liczne szczeliny, wnęki i otwarcia. Szara glina ma matową, chropowatą i miejscami spękaną powierzchnię. — Tylna strona rzeźby — korzenie tworzą gęstą, miejscami ażurową sieć wokół głowy i torsu.

Bliskie pionowe ujęcie głowy rzeźby od przodu i lekko z boku. Głęboki czarny oczodół dominuje nad szerokim nosem, zamkniętymi ustami, opadającym wąsem i zwężającą się brodą. Nieregularne korzenie biegną przez czoło, skronie i boki twarzy, tworząc szczeliny oraz ciemne wnęki. Matowa glina jest chropowata, miejscami spękana i pełna śladów modelowania. — Bliski ogląd twarzy — pusty oczodół, wąs, broda i korzenie oplatające głowę. Fot. Mariusz Pacholak.

Ogląd przestrzenny

Kamera powoli obchodzi ustawioną na płycie rzeźbę. Zaczyna od ukośnego frontu, prowadzi ku bokowi i tylnej stronie, gdzie korzenie tworzą gęstą, ażurową sieć, następnie wraca ku twarzy i zbliża się do pustych oczodołów, otworów w miejscach uszu, wąsa, brody oraz korzeni oplatających głowę i tors. Zmiana odległości i punktu widzenia ujawnia szczeliny, prześwity oraz nierówną powierzchnię wysuszonej gliny.

Przestrzenny ogląd „Relacji III”. Film: Mariusz Pacholak. Materiał bez dźwięku, 59 s.

Abstrakcyjne sugestie

Praca była prezentowana na wystawie indywidualnej „Abstrakcyjne sugestie” w Mediatece MeMo w Łodzi w październiku 2023 roku.